Facebook
Twitter
Google+
YouTube
Blog
RSS Feed
වෙසෙස් බූන්දි
අභිමානවත් මානසික සෞඛ්‍යයක් සඳහා....
බූන්දි, 00:14:57
ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය දිනය, ඔක්තෝබර් 10 දිනට යෙදී ඇත. ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය සම්මේලනය විසින් 1992 වසරේ සිට සෑම වසරක ම ඔක්තෝබර් 10 ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය දිනය ලෙස නම් කොට තිබේ. මෙවර එහි තේමාව වන්නේ Dignity in Mental Heath (මානසික සෞඛ්‍යය තුළ ඇති අභිමානය) යන්න යි.

Dignity හෙවත් අභිමානය යන්න සරල ව පැහැදිලි කළ හැකි නොවේ. එහෙත් එය මානව අයිතිවාසිකම් වල මූලික අංගයකි. එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ පළමු වගන්තියෙහි මෙලෙස සඳහන් වේ. "All human beings are born free and equal in dignity and rights." (සෑම මනුෂ්‍යයකු ම නිදහස් ව, අභිමානයෙන් සහ අයිතිවාසිකම් වලින් සමානව උපත ලබා ඇත.) එමෙන්ම එක්සත් ජාතීන්ගේ, ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ප්‍රඥප්තියේ පූර්විකාව මෙලෙස දක්වා තිබේ. "...that discrimination against any person on the basis of disability is a violation of the inherent dignity and worth of the human" (ආබාධිත බව හේතුවෙන් කිසියම් පුද්ගලයකු කොන් කිරීමට ලක් වන්නේ නම් එය එම පුද්ගලයාට මනුෂ්‍යයකු වශයෙන් නිතැතින් ම හිමි වන අභිමානය සහ වටිනාකම උල්ලංඝනය කිරීමකි.)

ඒ අනුව සමාන ලෙස අභිමානයෙන් යුතු ව ජීවත් වීමට සෑම පුද්ගලයකුට ම අයිතියක් තිබේ. එහෙත් පුද්ගලයකුගේ ස්වයං අභිමානයට බාධා වන අවස්ථා වරින් වර ඇතිවීමත්, එවැනි අවස්ථා වල පුද්ගලයා මානසික පීඩාවකට ලක් වීමත් වැළැක්විය නොහැකි ය. විශේෂයෙන්ම මානසික රෝග වලින් පීඩා විඳින්නන්, වෙනත් ආබාධ වලින් පීඩා විඳින්නන්, ආර්ථිකමය අපහසුතා වලින් පෙළෙන්නන් සහ පහත් යැයි සම්මත වෘත්තීන්හි නිරත වන්නන් වැනි සමාජයේ නොසලකා හැරීමට හා කොන් කිරීමට ලක් ව සිටින පුද්ගලයන් මෙවැනි අවස්ථා වන්ට වැඩි වැඩියෙන් ගොදුරු වනු දක්නට හැකි ය. එබැවින් මෙවර ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය දින තේමාව වඩාත් පුළුල් ලෙස සමාජයේ කතාබහට ලක් විය යුතු මාතෘකාවක් බවට පත් ව තිබේ.

අභිමානය යනු කුමක් ද?

අභිමානය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ කිසියම් පුද්ගලයකුට මනුෂ්‍යයකු වශයෙන් උපතින් ම ලැබෙන අගයයි. එය ගෞරවය ලැබීම, පිළිගැනීමට ලක් වීම, ආත්ම ගෞරවය සහ ස්වාධීනව තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ආදී පුද්ගල වටිනාකම් සමග සෘජු ව බැඳී පවතී. පුද්ගලයකු "අභිමානයෙන් යුතුව ජීවත් වීමට" අවස්ථාව ලබන්නේ, ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් හා අතවරයෙන් වැළකීමේ නිදහස, කොන් කිරීමෙන් වැළකීමේ නිදහස, ස්වාධීනව තීරණ ගැනීමේ නිදහස, සමාජීය ජීවිතයක් ගත කිරීමේ නිදහස සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයට දායක වීමේ නිදහස යන මූලික අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳීමට අවස්ථාව ලැබීමෙනි.

මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ගේ අභිමානය

එහෙත් මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන් බොහෝ අවස්ථා වලදී කොන් කිරීමට හා නොසලකා හැරීමට ලක් වේ. ඒ හේතුවෙන් ලොව පුරා වෙසෙන මිලියන 500 ක් පමණ වන මානසික රෝග වලින් පීඩා විඳින්නන්ගෙන් අති මහත් බහුතරය සිය අභිමානය නොසලකා හැරීමට හා පීඩාවට පත් කිරීමට භාජනය වෙති.

ඔවුන් බොහෝ විට ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කරන්නේ අන් සමාජයෙන් වෙන් වූ ආයතනවල ය. නැතහොත් බන්ධනාගාරවලය. එවැනි ඇතැම් ආයතන වලදී ඔවුහු විවිධ පීඩාවන්ට සහ අතවරයන්ට ලක් වෙති. නිවෙස්වල දී පවා කොන් කිරීමට සහ අවමානයට ලක් වීමට සිදු වන අවස්ථා වැඩිය. තමා පිළිබඳ තමාට ම තීරණ ගැනීමට අවස්ථාවක් ලැබෙන්නේ කලාතුරකිනි. මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන් සැලකිය යුතු පිරිසකට නිසි වෙෙද්‍ය ප්‍රතිකාර වෙත යොමු වීමට අවස්ථාව නොලැබේ. එපමණක් නොව අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය සහ රැකියාවක් කිරීමේ අයිතිය ද ඔවුන්ගෙන් පැහැර ගනු ලබයි. මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ගෙන් බහුතරයක් මුලු ජීවිත කාලය පුරාම කිසිදු අවස්ථාවක සමාජය හා ගැටීමට අවස්ථාව නොලැබූවෝ වෙති.

මානසික රෝග ඉතා පීඩාකාරී ය. බොහොමයක් මානසික රෝග ලොව වඩාත් ම වේදනාකාරී රෝග දහයට ඇතුළත් කොට තිබේ. රෝගය මගින් ඇති කරන පීඩාවට අමතරව ප්‍රජාව මගින් ඇති කරන ඉහත ආකාරයේ බරපතළ පීඩාවන්ට ද මුහුණ දීමට මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ට සිදු වී තිබේ. ඔවුන් ද ප්‍රජාවේ සාමාජිකයන් ය. එහෙත් ඔවුන් බොහෝ විට සලකනු ලබන්නේ තවත් මනුෂ්‍යයකුට සැලකිය යුතු ආකාරයෙන් නොවේ. එය ඔවුන්ගේ අභිමානය නැංවීමට බාධාවකි. එය පුද්ගලයා තවදුරටත් ප්‍රජාවෙන් ඈත් වීමටත්, ප්‍රජාවට ඔහුගෙන් හෝ ඇයගෙන් ලැබිය යුතු දායකත්වය නොලැබී යාමටත් හේතු වේ.

මෙය ද්විපාර්ශ්වීය වශයෙන් මුහුණ දීමට සිදු වන හානියකි. ලෝකයේ ආබධිත භාවයට පත් වන්නන්ගෙන් 30%-45% අතර සංඛ්‍යාවක් ආබාධිත බවට පත් වන්නේ මානසික රෝග නිසා ය. ඒ හේතුවෙන් ලෝකයට අහිමි වන මිනිස් පැය සංඛ්‍යාව අති මහත් ය. මෙම තත්ත්වය අවම කිරීම සඳහා විශාල දායකත්වයක් දැක්වීමට සමාජයට හැකියාව තිබේ. එහි මූලික කරුණක් වන්නේ මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ගේ අභිමානයට ගරු කිරීමයි. එය රෝගී පුද්ගලයා සමාජගත වීම ඉක්මන් කිරීමටත්, ඵලදායි පුද්ගලයකු බවට පත් කිරීමටත් විශාල දායකත්වයක් දක්වයි.

මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ගේ අභිමානය නැංවීමට ප්‍රජාවට කළ හැක්කේ කුමක්ද?

මූලික වශයෙන් ම ප්‍රජාව අවබෝධ කර ගත යුත්තේ රෝගය සහ රෝගියා යනු දෙදෙනෙක් බව ය. රෝගියා රෝගය නිසා පීඩාවට පත් ව සිටියි. ඔහු හෝ ඇය නිරතුරුව ම රෝගය සමග අනවරත අරගලයක නිරත වී සිටියි. රෝගියා සමාජයෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ කොන් කිරීම හෝ වෙනස් කොට සැලකීම නොවේ. අනුකම්පාව දැක්වීම ද නොවේ. ඔහු රෝගය ලෙස නොව රෝගය සමඟ ජීවත් වන පුද්ගලයකු ලෙස පිළිගැනීම යි. රෝගය සමග ඔහු කරන අරගලයට කිසියම් සහයෝගයක් ලබා දීමයි. ඔහුගේ අභිමානයට ගරු කිරීම එහි ආරම්භක පියවරකි. ප්‍රජාවට මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ගේ අභිමානය ආරක්ෂා කිරීමට වෙනමම කැප විය යුතු නැත. එය පවුල තුලින් ආරම්භ කර ප්‍රජාව ද දායකත්වය දක්වන සරල ක්‍රියාකාරකම් කිහිපයකි.

පුද්ගලයකුගේ අභිමානය බිහි වන්නේ සිය නිවස තුලිනි. තම පවුලේ සාමාජිකයකු කිසියම් මානසික රෝගයකින් පෙළෙන්නේ වුවද, පියා, මව, සොහොයුරා, සොයුරිය, දුව හෝ පුතා වශයෙන් පවුල තුළ ඔහුට හෝ ඇයට පවුල හිමි ස්ථානය අහිමි නොවිය යුතුය. තමා පිළිබඳ තීරණ ගැනීමටත්, පවුල සම්බන්ධ කරුණු වලදී තම මතය ප්‍රකාශ කිරීමට සහ පවුලේ පොදු අවස්ථා වලට සක්‍රීය ව දායක වීමටත් ඔවුන්ට අවස්ථාව ලබා දීම ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අභිමානයට ගරු කිරීමකි.

විශේෂයෙන්ම මානසික රෝගයකින් පෙළෙන පුද්ගලයකුට සුවය ලැබීම සඳහා වඩාත් ම සුදුසු ස්ථානය වන්නේ සිය නිවස යි. හැකි සෑම අවස්ථාවක දීම රෝගියා නිවසේ තබා ප්‍රතිකාර ලබා දීමට කටයුතු කළ යුතු ය. ඇතැම් අවස්ථා වල රෝගී පුද්ගලයන් විවිධ අසාමාන්‍ය හැසිරීම් පෙන්විය හැකි ය. ඒ ඔහු හෝ ඇය පෙළෙන රෝගී තත්ත්වය හේතුවෙනි. එවැනි අවස්ථා නිවැරදිව අවබෝධ කර ගැනීමත්, එවැනි අවස්ථා වලදී ඔවුන් පීඩාවට පත් නොකර අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර සහ සහය ලබා දීමත්, ඔවුන්ගේ අභිමානය ආරක්ෂා කිරීමකි.

මානසික රෝගයකින් පෙළෙන පුද්ගලයන්ට ප්‍රජාවේ අනිකුත් සාමාජිකයන් හා සමාන පිළිගැනීමක් ලබා දීමත්, ප්‍රජාව තුල තම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමටත්, පොදු වැඩ කටයුතු සඳහා සක්‍රීය ලෙස දායක වීමට අවස්ථාව ලබා දීම මගින් ප්‍රජාවට රෝගී පුද්ගලයාගේ අභිමානය ආරක්ෂා කළ හැකි ය. මානසික රෝග වලින් පෙළෙන පුද්ගලයන් බොහොමයකට ප්‍රතිකාර ලබාගන්නා අතර රැකියාවක නිරත වීමට හෝ අධ්‍යාපනය ලැබීමට හැකියාව ඇත. එබැවින් එවැනි පුද්ගලයන්ට ඒ සඳහා අවස්ථාව ලබා දීම ඔවුන්ගේ අභිමානයට ගරු කිරීමකි.

අභිමානය මානසික රෝගී පුද්ගලයන්ට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නොවේ. සෑම පුද්ගලයකුගේම අභිමානයට ගරු කිරීමට සෑම පුද්ගලයකුටම වගකීමක් ඇත. අන් අය ඔබේ අභිමානයට ගරු කරන විට ඔබට සතුටක් දැනෙනු ඇත. එසේ නොවන විට ඕනෑම අයෙකු මානසික පීඩාවට ලක් වේ. එබැවින් අන් අයගේ අභිමානයට ගරු කරන්න. ජාතිය, ආගම, රෝගී බව හෝ වෙනත් කරුණු නොසලකා සියලු දෙනාගේ අභිමානයට ගරු කළ හැකි ප්‍රජාවක් බිහි වනු දැකීම මෙවර මානසික සෞඛ්‍ය දිනයේ අරමුණයි.

(ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය සම්මේලනයේ 2015 මානසික සෞඛ්‍ය දින ප්‍රකාශනය සහ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ 2015 මානසික සෞඛ්‍ය දින ප්‍රකාශනය ඇසුරිනි.)

(ප්‍රදීප් ගුණරත්න, ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනයේ වෘත්තීය චිකිත්සකයෙකි.)
මේ වියමන ඔබේ මූණු පොතට එක් කරන්න-
Tags- World Mental health Day, Mental Health, Dignity of a patient with a psychological disorder, Community's responsibility on mentally ill persons
Plus
ප්‍රතිචාර
අඩවි දත්ත
Facebook Page
Boondi Google+
Boondi RSS
තවත් වෙසෙස් බූන්දි
ටෙඩිබෙයා සහ ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය
බුදු දහමට අනුව ඒබ්‍රහම් ටී. කොවුර් 'දේවදත්තයෙක්'ද?
උතුරු කොරියාවේදී ඔවුහු වනසා දමනු ඇත්තේ මිනිසත්බව සහ ආදරයයි!
මුතුරාජවෙල වනසන්නට පෙර
රේගනොමික්ස් සිට රනිල්නොමික්ස් නොහොත් සුපිරි ආර්ථික සමාජ ආශ්වාදයේ සිට අර්බුදය දක්වා
බූන්දි නව ඊමේල් ලිපිනය- editorial@boondi.lk
BoondiLets
ඊසොප් කියයි.
අපි පුංචි හොරු එල්ලා දමමු. ලොකු හොරු මහජන තනතුරුවලට පත් කරමු.
What's New | අලුතෙන්ම
වෙසෙස්| ටෙඩිබෙයා සහ ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය

5-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) ප්‍රවේශය

ප්‍රාථමික අවධියේදී ගැහැණු ළමුන් රුචි කරනුයේ තම අනුරුව දරන බෝනික්කන්ටය. අනාගතයෙහි වීමට අපේක්ෂිත මාතෘ සංකල්පයට සිය කුටුම්භ කාරකාදීන් සහ පොදු... [More]
ඔත්තු| කොළඹ නාට්‍ය කතිකාව නව මුහුණුවරකින්- ජූලි 25

39-Secs

ඉන්ටර් ඇක්ට් නාට්‍ය කණ්ඩායම පසුගිය වසර පුරා පවත්වාගෙන ආ කොළඹ නාට්‍ය කතිකාව නව මුහුණුවරකින් මේ... [More]
ඔත්තු| ඇත්ත- මුහුලස කතිකාව- ජූලි 18

23-Secs

"ලංකාවෙ ආර්ට් එකට විචාරයක් මොකටද?" මැයෙන් 'ඇත්ත' පුවත්පත විසින් සංවිධානය කරන "ඇත්ත- මුහුලස කතිකාවෙහි" දෙවැනි... [More]
වෙසෙස්| නවකතාවේ නිදහස: අරාජික සිංහල නවකතා කිහිපයක් ඇසුරින් [අවසන් කොටස]

10-Mins

(සුදර්ශන සමරවීර) මාතෘකාවක් සොයන වචන අනූතුන්දාහක්

ආරියවංශ අබේසේකර ලියූ, සිංහල දෙමළ වාර්ගික අර්බුදය පිළිබඳ ගැඹුරු සංවාදයකට හවුල් වෙන්නට වලිකන මේ කෘතිය ප්‍රබන්ධකතාවේ සත්‍යාභාසී... [More]
ඔත්තු| "දැහැමි ද මෙ දිවයින" සමග "Glimpses of a shattered Island"- ජූලි 20

10-Secs

චූලානන්ද සමරනායක විසින් රචිත කාව්‍ය ග්‍රන්ථ ද්විත්වය, "දැහැමි ද මෙ දිවයින" සහ "Glimpses of a... [More]
කතන්දර| "කුකුළා හා පාට"- සෝවියට් ළමා කතන්දරය [වීඩියෝව]

13-Secs

වී. සුතේයෙව් පොඩිත්තන් වෙනුවෙන් ලියා සිත්තම් කළ, පද්ම හර්ෂ කුරණගේ සිංහලට නැගූ "කුකුළා හා පාට" සෝවියට් ළමා කතන්දර පොත ඇසුරින්... [More]
අදහස්| ඉස්ලාම් හොල්මන් අවතාර ගැන කවදාවත් අසා තිබෙනවාද?

2-Mins

(තිලක් සේනාසිංහ ) ඉස්ලාම් ආගම ලෝකයේ බොහෝ වාද විවාද වලට ලක්වන්නකි. ඒ එහි දැක්වෙන දේශපාලනික, ආර්ථික සහ සංස්කෘතික කරුණු පදනම් කර ගනිමිනි. ලොව... [More]
පරිවර්තන| මම..සහ සිලුවටයෙහි එළිය

12-Secs

(ෆතීක් අබූබකර් | මාලතී කල්පනා ඇම්බ්‍රෝස්) මැදියම් රැයෙහි ලියැවෙන
හුදෙකලාවේ අවසාන පේළි දිග හැරෙන

මට ද වැඩියෙන් බිහිසුණු
අන්ධකාරයෙන් උපදින වදන් විසිරෙන... [More]
ඔත්තු| තරුණ සාහිත්‍ය වැඩමුළුව-සැප්. 01

40-Secs

විවිධ කලා ක්ෂේත්‍රයන්හි නම රැන්දූ විශිෂ්ඨයන් සමග යෞවනයේ අත්දැකීම් බෙදා හදා ගන්නට නූතන තරුණ පරපුරට... [More]
පොත්| ලියෝ තෝල්ස්තෝයිගේ ඇනා කැරනිනා නවකථාව සහ ද්විත්ව කථා වින්‍යාසය පිළිබඳ විමසුමක්

8-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) රුසියානු විප්ලවයට තදනුබද්ධ උන්නතිකාමී ලේඛකකයකු වූ ලියෝ තෝල්ස්තෝයි (1829-1910) විසින් විරචිත ශ්‍රේෂ්ඨත ම මනෝවිද්‍යාත්මක නවකථාව ඇනා කැරනිනා (1873)ය. මෙය වූ... [More]
වෙසෙස්| බොබ් මාලි- මියැසි අරගලයක පිය සටහන් (වීඩියෝව)

21-Secs

බොබ් මාලි (රොබට් නෙස්ටා මාලි) (1945-1981), තම කෙටි ජීවන චාරිකාව නිමා කොට ලෝකයෙන් සමුගත්තේ අමරණීය මියැසි නිර්මාණ රැසක් ලොවට ඉතිරි... [More]
ඔත්තු| සුසුම් නාඳුනන අප දෙදෙන- ජුලි 15

10-Secs

උපේක්ෂා ප්‍රේමතිලකගේ දෙවන කාව්‍ය සංග්‍රහය 'සුසුම් නාඳුනන අප දෙදෙන', 2017, ජූලි 15, සවස 3.00ට, ... [More]
කවි| අද දවස මෙතෙකින් නිමයි..

10-Secs

(උපේක්ෂා ප්‍රේමතිලක) පල්ලියේ ගල් තාප්පය මුදුනත
පරෙවියන් පෙම් කෙළියි
හීන් අඬකින් ගීතිකාවක්
නැගෙයි බැසයයි

අර්ධ අඳුරැති සුරුවමක පාමුල... [More]
අදහස්| ගාමිණි වියන්ගොඩගේ සයිටම් ජපමාලයට පිළිතුරක්- 4

23-Mins

(අජිත් සී හේරත්) සිසුමර්දන, වැඩවර්ජන, වෙද දුර්ජන සහ කේ. ඩබ්ලිව්. ජනරංජන

රාවය කර්තෘ කේ. ඩබ්ලිව්. ජනරංජන "ශිෂ්‍යයන්ට ඥානය දෙන්නේ කවුද?" යනුවෙන් ලිපියක්... [More]
වෙසෙස්| නවකතාවේ නිදහස: අරාජික සිංහල නවකතා කිහිපයක් ඇසුරින් [දෙවන කොටස]

11-Mins

(සුදර්ශන සමරවීර) කෘත්‍රිම දූපත්

බණ කතා කීමට යාම නිසා නිර්මාණාත්මක අවගමනක යෙදෙමින් සිටි සුනේත්‍රා රාජකරුණානායකගේ නවකතාවලියේ එන නිර්මාණ එකකට එකක් වෙනස් කෘති මාලාවකි.... [More]
කවි| කැමීලියා මලේ හැම පෙත්තකම ආදරේ කවි ලියා ඇත.

38-Secs

(තුෂාරි ප්‍රියංගිකා) පුංචි කඳු මුදුනත හිඳ
ඔබ වයලීනය වයන විට
පාන්දරින් හිනැහෙන කැමීලියා මල් වලින්
මම කවි අහුලමි
ඔබට එකත්පසව එකතු කර තියමි..... [More]
කරන්ට්ස්| සිරි ගුණසිංහ

14-Secs

(ජගත් ගාමිණී මාවතගම) ඔබේ කවි හුල
ඉතා තියුණු ය
සිතු බිත බිඳ
ඇතුළු හද ගැබ වදින

සිත සයුරු පත්ලේ එලන... [More]
කතන්දර| දෙවියන්ගේ වැරැද්ද හෙවත් හදවත දෙබඩි වීම...

5-Mins

(විසල් සේනාතිලක) පසුව ලියමි-

කතාවක් පටන් ගැන්මට පෙර පසුව ලිවිය යුතු කොටස ලිවීම කියවන්නා තව දුරටත් කතාව වෙත බැඳ තබා... [More]
Boondi Dot Lk · බූන්දියේ අපේ වැඩක් · editorial@boondi.lk
Home · Currents · Raha · Sookiri · Kavi · Dosi · Music · Plus · Facebook