Facebook
Twitter
Google+
YouTube
Blog
RSS Feed
වෙසෙස් බූන්දි
මුතුරාජවෙල වනසන්නට පෙර
බූන්දි, 08:43:36
මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකයෙන් පසු කොළඹ කුණු බැහැර කිරීම සඳහා දේශපාලකයින් සහ ඇතැම් අමනෝඥ්ඥ නිළධාරීන් විසින් වඩාත් සුදුසු ස්ථාන ලෙස තෝරාගනිමින් සිටින්නේ මුතුරාජවෙල,ජා ඇල,කඩවත වැනි ප්‍රදේශවල පිහිටි අනර්ඝ පාරිසරික වටිනාකමකින් යුතු තෙත්බිම් ය.

මෙම තෙත් බිමකට කොළඹ එකතුවන වෙන් වෙන්ව එකතු නො කළ මිශ්‍ර කසල බැහැර කිරිම තුළින් ඇතිවිය හැකි උපද්‍රවයේ පරිසර විද්‍යාත්මක පැතිකඩ සලකා බැලුවහොත් සැබැවින්ම එය මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකයට වඩා බරපතලවනු නො අනුමානය. කොළඹින් ගෙනයන මිශ්‍ර කසල වල සංයුතිය සැලකුව හොත් එහි වැඩි ප්‍රමාණයක් කාබනික ආහාරමය අපද්‍රවය අන්තර්ගත වන අතර එමෙන්ම විවිධ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග කොටස්, බැටරි විදුලි බල්බ, ශාලක (detergent.), කෘමිනාශක, කාර්මික අපසාදන, මෙන්ම රෝහල්වලින් බැහැරවන සායනික අපද්‍රව්‍ය හා ඩයි මෙන්ම වර්ණක ආදිය අඩංගු බව අපි දනිමු.

ඒ පිළිබඳ සරල අවබෝධයක් ලබා ලැනිමට අප මුතුරාජවෙල වැනි තෙත්බිමකට මිශ්‍ර කසල බැහැර කළහොත් එම කුණුගොඩ තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලිය පිලිබද අවධානය යොමුකරමු.බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ආහාර කොටස් හා දිරායන කාබනික ද්‍රව්‍ය පරිසරට හානිකර නොවන අතර ඒවා කුණුගොඩ තුළ පොහොර බවට පත්වන බවකි. නමුත් එය එතරම් සරල නැත.සාමානයයෙන් කසලවල පවතින කාබනික අහාර ජිර්ණයට ලක්වන්නේ බැක්ටිරියා හා දිලීර ක්‍රියාකාරීත්වයෙනි.

මෙහිදි කුණු ගොඩේ පිටත ස්ථරවල ඔක්සිජන් හොඳින් පවතින නිසා පූර්ණ ස්වායු(Aerobic digestion) ජිර්ණය සිදුවන නමුත් අභ්‍යයන්තරයේ පවතින කසල වලට හොඳ ඔක්සිජන් සැපයුමක් නොමැති බැවින් සිදුවනුයේ නිර්වායු බැක්ටිරියා මගින් සිදුවන නිර්වායු ජීර්ණයක්(anaerobic digestion) වේ.මෙහිදි අවසන් ඵලය ලෙස මීතේන් හා අර්ධ ලෙස ජීර්ණය වු කාබනික සංයෝග වන ඇමයිනෝ අම්ල ,මේද අම්ල,ඇමීන වැනි සංයෝග මිශ්‍ර තරලයක් ගොඩනැගේ. මෙය( leachate) ක්ෂිරකය/ කසල කාන්දු දියර(Waste soup) ලෙස හඳුන්වයි.මෙහි රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය සැලකූ විට Higher oxygen demanding substance හෙවත් අධි ඔක්සිජන් ඉල්ලුමක් සහිතය.මෙය මළසිරුරක් කුණුවිමේදී ගලායන ඕජස හා සමාන තරලයකි.වැසි සමයේ දී හෝ වගුරුබිමෙන් කුණු කන්දට ජලය කාන්දුවිමේ දී මෙම දියරය මතුපිට ජලයටත් එමෙන්ම භුගත ජලයටත් කාන්දුවන අතර ඒ ඔස්සේ තරමක් බැහැරින් පිහිටි ජල මුලාශ්‍ර වෙතට ගමන්කොට ඒවා දූෂණයට ලක්කරයි.

මෙහි පවතින අධි ඔක්සිජන් ඉල්ලුම නිසා තෙත්බිමේ ජලයට මුසු වූ පසු එම ජලයේ දියවි ඇති ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය සිඝ්‍රයෙන් පහළ වැටීම සිදුවේ. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජලජ ජීවීන් විනාශ වෙමින් තෙත් බිමේ ජලය පල් වූ (Eutrophic condition) තත්වයකට පත්විමයි. ඇතැම් විට මෙම leachate තුළ පවතින අර්ධ ජීර්ණයට ලක්වු කාබනික ද්‍රව්‍ය කුණු කන්දේ ඇති කාර්මික කසලවල හා ශාලකවල (Detergent) පවතින ක්ලෝරීන් සමග ප්‍රතික්‍රියා කොට Ogano chlorate නැමැති උඝ්‍ර විෂ තැනිමට ද ඉඩකඩක් පවතී. එය කෘමිනාශක ඝනයේ විෂ ද්‍රව්‍යයකි.

ඉන්පසු අනෙකුත් රසායනික හා ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍යවල ජිර්ණක ක්‍රියාවලිය සැලකුවහොත් බොහොමයක් කාර්මික අපසාදන, ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග හා විදුලි බල්බ බැටරි හා වර්ණක ද්‍රව්‍ය දිරාපත්වීමේ දී නිකල් , කැඩ්මියම් ,ඊයම්, රසදිය වැනි බැර ලෝහ හා ඒවායේ ලවණ භුගත ජලයට කාන්දු වීම මෙන්ම තෙත් බිමෙහි ජලයට කාන්දු වීම ද සිදුවේ.


මීතොටමුල්ල ඛේදවාචකය
©nation.lk


උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත පානීය ජලයේ පැවතිය හැකි උපරිම රසදිය සාන්ද්‍රනය ලීටරයට මිලිග්‍රෑම් 0.001කි. සාමාන්‍යයෙන් එක් CFL බල්බයක රසදිය මිලිග්‍රෑම් 4ක් පමණ අන්තර්ගතය. ඒ අනුව කුණු ගොඩට බැහැරකරන එක CFL බල්බයකින් ජලය ලීටර හාරදහසක් පමණ පානයට නුසුදුසු මට්ටමට දූෂණයට ලක්කරනු ඇත.

මේවා ඇතැම් විට තරමක් දුර බැහැරින් පිහිටි ළිං වලට ද කාන්දුවිය හැක.මෙම බැර ලෝහ පිළිකා,ස්නායු රෝග හා අක්මාව ආශ්‍රිත රෝග වලට මුල් වන අතර ඇතැම් විට අනුරාධපුර පොළොන්නරු ප්‍රදේශවල පවතින ආකාරයේ දිර්ඝකාලීන වකුගඩු රෝගවලට ද හේතුවේ.

මෙම බැර ලෝහ තෙත් බිම් හා වගුරු බිම්වල පවතින පලා වර්ග , කොහිල,නෙලුම් අල වැනි ශාක තුළ සංචිත වන අතර එම ශාක මත යැපෙන මත්ස්‍යයින් හා අනෙකුත් සතුන්ගේ දේහ තුළ සංචිත වීම (Bio Accumulation/Persistence) සිදුවෙමින් අහාර දාම ඔස්සේ දුර බැහැර ප්‍රදේශවලට පවා ව්‍යාප්තවිම සිදුවේ.

මේවා හුදු පුරෝකථනයන් නොවන අතර පසුගිය දිනක ශ්‍රි ජයවර්ධන පුර විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය නිලන්ති බණ්ඩාර මහත්මිය මොරටුව නගර සභා බල ප්‍රදේශයේ නාගරික කසළ අංගන ආශ්‍රිතව සිදුකල පර්යේෂණයකින් සොයාගනු ලැබුවේ එම මිශ්‍ර කසළ අංගනයට බැහැරින් පිහිටි ළිං ජලයේ කැඩ්මියම් සාන්ද්‍රනය ඉතා අහිතකර මට්ටමකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

එපමණක් නොවේ. පරිසර විද්‍යාත්මකව ලෝක පරිමාණයේ මහත් ආන්දෝලනයකට ලක්වු මහා ව්‍යසනයක් වන ජපානයේ සිදු වූ මිනමාටා සිදුවිම (Minamata incident) සිදු වූයේ තෙත්බිමකට රසදිය අඩංගු අපද්‍රව්‍ය කාලයක් තිස්සේ මුදාහැරීම හේතුවෙනි.එහි ප්‍රතිඵලය ලෙස එම තෙත්බිම ආශ්‍රිත ජනයා වසර තිහක් තිස්සේ දරුණු ස්නායු රෝගයකට ගොදුරු වෙමින් මරණයට පත් විය.මෙය Dancing dog disease ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ මෙම බලපෑමට ලක්වු සුනඛයන් පවා කාලයක් ස්නායු අප්‍රාණිකව සිට දඟලමින් මියගිය බැවිනි.

එබැවින් එක් ව්‍යසනයකට තාවකාලික පිළිතුරක් ලෙස තෝරන විකල්පය මගින් තවත් ඛේදවාචකයකට මගපෑදීමට වගකිව යුතු නිළධාරින්ට මෙන්ම දේශපාලකයන්ට ද ජනතාව ඉඩ දිය යුතු නැත.

සාමාන්‍යයෙන් කසල රඳවනයක් ස්ථිරව සකස්කිරිමේ දී මූලිකවම සළකා බලන කරුණක් වන්නේ එම ප්‍රදේශයේ භූගත ජල මට්ටම ගැඹුරින් පැවතිම , අඩු වර්ෂාපතනය හා මතුපිට ගලායන ජලයට නිරාවරණය වීම සිදු නොවන පරිදි ස්ථාන තෝරාගැනිම ය.

එසේ තෝරාගන්නා ස්ථානයක වුව කසළ රඳවනයේ පතුල HDP වැනි ආවරණයකින් හොඳින් ආවාරණය කොට එතුළ එකතුවන කාන්දු දියර වෙනම නළ පද්ධතියකින් එක්රැස් කොට පිටතට ගෙන පිරිපහදු කරනු ලබනුයේ එම දියර පොළවට කාන්දුවීම හානිකර වන බැවිනි.එවන් පසුබිමක වටිනා තෙත්බිමකට අමු අමුවේ කසළ බැහැර කොට අනාගත පරපුරක් මහා ඛේදවාචකයක් කරා තල්ලුකර දැමීමට යමෙකු ක්‍රියා කරයි නම් එම නිළධාරීන් හා දේශපාලකයින්ද ඔවුන්ට උපදෙස් දෙන අන්ධ පරිසරවේදීන් පිළිබඳව ද මහජනයාට ඇතිවිය යුත්තේ කසළ වලට එහා ගිය පිළිකුලක් මිස අන් කවරක්ද?

එබැවින් මේ මොහොතේ තාවකාලිකව කසළ බැහැර කිරිමට යම් ස්ථානයක් තෝරා ගන්නේ නම් එවැනි ස්ථානයක් අනිවාර්යෙන්ම ජලයෙන් ඈත් වූ වියළි භුමියක් විය යුතු අතර එහි වුව ද භුමියට කාන්දුවීම වැලැක්විමේ නිසි ක්‍රමවේදයක් සකස්කර තිබිය යුතුම ය. ඒ සියල්ල පැවතිය ද තාවකාලික කසළ බැහැර කිරීම වචනයේ අර්ථයෙන්ම දින කිහිපයකට සීමා විය යුතු අතර එය තවත් කසළ කන්දක් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට වග බලා ගත යුතුමය.


මීතොටමුල්ල නාය ගිය පසු
©dailymirror.lk

නමුත් බලධාරීන් කුණු දැමීමට භුමියක් තෝරාගැනිමේ දී සලකා බලා ඇති කාරණා වනුයේ එහි වන පරිසර විද්‍යාත්මක පසුබිම නොව භූමිය සදහා කිසිදු වියදමක් නොකර රජයේ රක්ෂිතයක් භාවිතයට ගැනීමත් මහජන විරෝධය අවම වීමට වාසස්ථාන වලින් බැහැර ස්ථානයක් තෝරාගැනිම යන පටු කාරණාවන් පමණි.

මෙහිදි තාවකාලික විකල්පයක් ලෙස බස්නාහිර පලාතේ බොහෝ ස්ථානවල පවතින මහා පරිමාණ කලුගල් කැණීම් සිදු කර පරිහාණියට ලක් වූ වලවල් සහිත භුමි මෙන්ම තෙත් බිම් පද්ධතියෙන් පරිබාහිරව පිහිටි වයස්ගත රබර් වගාවන් පවතින භුමියක් සපයා ගෙන එවැන්නක සාපේක්ෂව අඩු කාල සීමාවකින් සකස්කර ගත හැකි පාලිත බිම් පිරවුමක් (Controlled landfill) සකසා එයට තාවකාලිකව කොළඹ එකතුවන කසල බැහැර කිරිම වඩාත් යෝග්‍ය ම විසඳුමක් වනු ඇත. එහෙත් එවැන්නක් සදහා බලධාරින් යොමු නොවන වග අමිහිරිවුත් කටුකවූත් සත්‍යය නොවන්නට නම් ජනතාව සිය හඬ අවදි කළ යුතුම ය.

මුතුරාජවෙල ඡායාරූපය-© පූර්ණිමා පීරිස්
මේ වියමන ඔබේ මූණු පොතට එක් කරන්න-
Tags- Meethotamulla Garbage Issue, Waste Management Sri Lanka, Muthurajawela Wetland, Colombo Municipal Council, Soil Pollution, Water pollution
Plus
ප්‍රතිචාර
අඩවි දත්ත
Facebook Page
Boondi Google+
Boondi RSS
කපිල මහේෂ් රාජපක්ෂගෙන් තවත් වියමන්
වෙසෙස්
තෙත්බිම් පුරා අසූචි විසුරුවන 'සහස්‍රයේ නගරය'
වෙසෙස්
මිහිකත විකුණනු ලැබේ!- සොබාදහම වස්තුකරණයේ සිට නව ලිබරල් පරිසරවාදය දක්වා
කවි
ෆෙන්ෂුයි බුදුන් අනඳ හිමි හමුව..
කවි
තෙතක් නැති රෝහලේ බිල මත -වැතිර හිටියා සුභාෂිත පොත
කවි
ධීවරී ගීතය
තවත් වෙසෙස් බූන්දි
ආගිය අතක් නැති වූ 'මහසෝනා'
අපි තමයි නියම විප්ලවකාරයෝ..!
දත්තවාදී යුගයේ විප්ලවවාදින් හඳුනාගනිමු!
සමාජවාදයේ සහ ධනවාදයේ දත්තවාදී කියවීම
මානව සමාජයේ මීළඟ විප්ලවය 'දත්තවාදය'ද?
බූන්දි නව ඊමේල් ලිපිනය- editorial@boondi.lk
BoondiLets
Che says...
My only one in the world,
I take you with me in my heart
And we will continue together until the road vanishes…

- From Che to Aleida

[Remembering... [More]
What's New | අලුතෙන්ම
පරිවර්තන| යෑම සහ ඒම අතර

20-Secs

(ඔක්තාවියෝ පාස් | නිලූක කදුරුගමුව) තම විනිවිද පෙනෙනබව සමඟ
ආලයෙන් බැඳුණු දහවල
අවිනිශ්චිතව ටැග්ගැහෙයි
යෑම සහ නැවතීම අතරමැද.
මුළු ලෝකයම නිසලව නැලැවෙන
මුහුදු බොක්කකිය දැන් වටකුරු පස්වරුව.... [More]
පොත්| මී පුප් සේ රස 'හෑල්ල'

2-Mins

(කේ.ඩී. දර්ශන) "තිත්ත ම තිත්ත කසායටත් සීනි මී පැණි අවශ්‍ය වන්නා සේ යකඩම යකඩ තැපැල් පෙට්ටියටත් මී පැණි පටල පිටින් ලැබීමෙන්, සතුරන්... [More]
කවි| පෙට්ටියක් දිනා ඇත!

44-Secs

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) නිමිත්ත- ගුවන්විදුලි නාලිකාවකින් පැමිණ පැවැත් වූ තරඟයකින් පිටිසරබද ගැමියෙක් නවීන රූපවාහිනියක් දිනා ඇත.

අරඹෙ ඈත ගස් ගොල්ලේ
කෝටු කඩන ඉපනැල්ලේ
චරස් චරස් අඩි පැන පැන
දර නෙළනා බාල නගෝ... [More]
සිත්තර| ගුවෙර්නිකා යථාර්ථය!

1-Mins

(කසුන් සමරතුංග) මේ පැබ්ලෝ පිකාසෝගේ 'ගුවෙර්නිකා' නම් සුප්‍රසිද්ධ සහ අති සූක්‍ෂම තෙළි වික්‍රමය යි. යුද්ධයත් කලාකරුවාත් අතර පරාසයේ ඉසියුම් සංවේදනා සහ සංකීර්ණතා... [More]
අදහස්| මරණ දඬුවම සහ සුළුතරයේ හෘද සාක්ෂිය!

2-Mins

(තාරක වරාපිටිය) බරපතල අපරාධ කිහිපයකට මරණ දඬුවම යලි ක්‍රියාත්මක කිරීමට ගෙනා යෝජනාව පිලිබඳ සංවාදය දැන් කෙමෙන් නිවීගොස් ඇත. එහෙත් ඒ මාතෘකාව පිලිබඳ... [More]
වෙසෙස්| ආගිය අතක් නැති වූ 'මහසෝනා'

2-Mins

(තිලක් සේනාසිංහ ) "මගේ සීයා හොඳ කට්ටඬියෙක්. එයා ඔය යක්ෂයො ගැන පුදුම විදිහට විස්තර දන්නවා. කොටින්ම එයා මැරුණෙත් ගුරුකම් වැඩක් කරලා රෑ තනියම... [More]
පොත්| උතුරා යන්න ගඟ මම කැමති පොකුණට- විමසුමක්

3-Mins

(අනිල් හේරත්) ෆේස්බුක්. අද කාලයේ වඩාත්ම ආකර්ශණීය සංජානන මාධ්‍යය විය යුතු ය. බොහෝ දෙනා බොහෝ දෑ ලියන. කවි කෙටිකතා විචාර ඈ විවිධ... [More]
කවි| මා බිරිඳ උවැසියක වී

10-Secs

(රෝහණ පොතුලියැද්ද) දැල් තිර අතරින්
පෙනෙයි ඈ
ඔබ යනු, මොබ එනු
තෙල් මල් ගෙන, සුවඳ දුම් ගෙන

මල්, දෝතක්... [More]
ඔත්තු| උතුරා යන්න ගඟ මම කැමති පොකුණට - සැප්. 07

10-Secs

තුෂාරිකා ඇන්තනි ගේ පළමු කාව්‍ය සංග්‍රහය, 'උතුරා යන්න ගඟ මම කැමති පොකුණට' 2018 සැප්තැම්බර් 07... [More]
කතන්දර| සැප්තැම්බරයේ දවසක්

10-Mins

(ඩිල්ෂානි චතුරිකා දාබරේ) පණිවිඩයක් අරන් ඇවිත් හිටි විජයගෙ රාජ සේවකයා මං දිහා බලා හිටියෙ පිළිතුරු ලිපියක් යවනවා ද නැද්ද නැත්නම් මං යන්නද වගේ... [More]
වෙසෙස්| පාවුලෝ කොයියෝ හෙවත් පිස්සෙකු ගේ කතාව

5-Mins

(කසුන් සමරතුංග) පිස්සෙකුට පොත් ලියන්න පුළුවන්ද? පොඞ්ඩක් ඉන්න, සටහන ආරම්භයේ ම පිහියකින් ඇන්න වගේ එහෙම ප‍්‍රශ්නයක් ඇහුව ම මට දැනෙනවා නිකං මොකක්දෝ... [More]
කවි| නගා මැරූ අල....

33-Secs

(කේ.කේ. සමන් කුමාර [සර්පයා]) නුඹ පිච්ච කැකුළකි
පිළිකන්නක පිපි.
ඉඳුල් වතුරින් නුඹව නහවනා
උන්ටද සිනා සළනා.
කිඩාරං මලකැයි කියනා
උන්ටද සුවඳ දී... [More]
කවි| උතුරින් දකුනට

22-Secs

(දර්ශන මේදිස් ) (උප මාතෘකාව: පීඩිත ජාතියේ පීඩිතයෙකුගෙන් පීඩක ජාතියේ පීඩිතයෙකුට)

සබඳ අපි කඳු නොවෙමු
උනුන් පරයා නැගෙන
සුනිල දිය කඳුරු වෙමු
එකම කන්දෙන් වැටෙන... [More]
කවි| බෝධිසත්ව ගබ්සාව

15-Secs

(කුමාර හෙට්ටිආරච්චි) නිල් මල් බිසව් උකුලේ බිම් මල් පිපුණී
පන්දම් වැටේ සල් මල් ඔසරිය රැඳුණී
නේරංජනා ගඟ දෑසින් ඇද වැටුණී
පස් මහ බැලුම් නොබලා කුස පිළිසිඳුණී

සඳුන් සුවඳ මල් ගෝමර ළැම තොරණේ... [More]
පොත්| ලිස්සන පපුව මැද නොලිස්සන ගැහැනු සලකුණ

7-Mins

(හර්ෂිනී පුෂ්පමාලා ආරච්චිගේ) සාහිත්‍ය නිර්මාණ අතර භාවික ගුණයෙන් වඩා වැඩි සාහිත්‍යාංගය කවිය යයි සිතමි. තේමාත්මක ගැඹුරත්, කාව්‍යෝචිත බසත්, බහු විධ අරුත් සපයන භාෂා... [More]
කවි| දුම්මල ගලට ගිය අම්මා

20-Secs

(නන්දන වීරසිංහ) දුම්මල ගල ඉමේ මහ මූකලානේ
අඳෝනාව ඇඟ හීගඩු නඟන්නේ
කන්දේ් පරවේණී උළලේනියන්නේ
රෑ සමයමේ ඇයි මා බය කරන්නේ

අපෙ අම්මා දුම්මල ගලවන්න ගියා... [More]
කරන්ට්ස්| විප්ලවවාදියකුගේ නඩු විභාගය

39-Secs

(පරාක්‍රම කොඩිතුවක්කු) I.
(පාසලේ රපෝර්තුව)

උගන්වන සියලු දේ සැක කරයි
ප්‍රශ්න කරයි
අසම්මත ලෙස සිතයි... [More]
කවි| වස්සානය

45-Secs

(රත්න ශ්‍රී විජේසිංහ) ඔය දෑල දොඩමලු ය, සුවඳ බැරුවා ඉන්ට
නිල් වතුර තුරුලු කර කෙසේ අතහැර යම් ද?
කෙකටියා පඳුර සුදු මල් පොකුර වඩාගෙන
සොඳුර, නුඹ වාගේ ම හිනැහේය මා එක්ක

කුඹුක් අතු වතුර අතගගා නැමිලා දියට... [More]
Boondi Dot Lk · බූන්දියේ අපේ වැඩක් · editorial@boondi.lk
Home · Currents · Raha · Sookiri · Kavi · Dosi · Music · Plus · Facebook